Nieubezpieczony lub nieznany sprawca – kiedy płaci UFG i w jakim terminie?
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wypłaca świadczenia, gdy sprawca wypadku nie miał obowiązkowego OC albo nie został ustalony. Obowiązują jednak wyjątki: przy nieznanym sprawcy odszkodowanie za szkody w mieniu przysługuje tylko wtedy, gdy u poszkodowanego potwierdzono rozstrój zdrowia dłuższy niż 14 dni, a odszkodowanie za pojazd jest pomniejszane o równowartość 300 €. Co do zasady UFG wypłaca środki w 30 dni od otrzymania akt sprawy, a w sprawach bardziej złożonych – po wyjaśnieniu okoliczności w ustawowym, dodatkowym terminie.
Kiedy UFG płaci – dwa scenariusze
1) Sprawca nieznany
Zakres odpowiedzialności:
- Szkody na osobie – zawsze, jeśli okoliczności uzasadniają odpowiedzialność cywilną posiadacza/kierującego, którego tożsamości nie ustalono.
- Szkody w mieniu – tylko wtedy, gdy u któregokolwiek uczestnika zdarzenia wystąpiła śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 14 dni. Dodatkowo, przy szkodzie w pojeździe UFG pomniejsza świadczenie o równowartość 300 € (kurs NBP z dnia ustalenia odszkodowania). Podstawę prawną stanowi art. 98 ust. 1 pkt 1–2 ustawy.
Co to oznacza w praktyce:
Jak udokumentować „>14 dni”: wymagane jest orzeczenie lekarza z odpowiednią specjalizacją, potwierdzające rozstrój zdrowia lub naruszenie czynności narządów ciała trwające ponad 14 dni (nie wystarczy samo L4 bez orzeczenia medycznego).
Przykłady:
- stłuczka parkingowa bez obrażeń → brak wypłaty za mienie przy nieznanym sprawcy;
- potrącenie pieszego z urazem >14 dni → UFG pokryje osobowe + majątkowe (z potrąceniem 300 € przy szkodzie w pojeździe); - kolizja z uciekającym sprawcą, uczestnik ma rozstrój zdrowia >14 dni → naprawa auta możliwa (minus 300 €).
2) Sprawca nieubezpieczony (brak OC)
Zakres odpowiedzialności:
- UFG zaspokaja roszczenia za szkody na osobie i w mieniu – bez warunku 14 dni – gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu nie był ubezpieczony OC. Podstawa: art. 98 ust. 1 pkt 3 lit. a.
Regres UFG do sprawcy – w skrócie: - Po wypłacie świadczenia sprawca oraz osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia OC, są zobowiązani zwrócić Funduszowi wypłacone kwoty i koszty (art. 110). UFG może – wyjątkowo – odstąpić od dochodzenia lub udzielić ulg (art. 110 ust. 2), a roszczenie co do zasady przedawnia się nie wcześniej niż po 3 latach od wypłaty.
| Stan sprawcy | Szkody na osobie | Szkody w mieniu | Warunki | Potrącenia / limity |
|---|---|---|---|---|
| Nieznany | Tak | Tak, tylko jeśli u uczestnika zdarzenia rozstrój zdrowia >14 dni (orzeczenie lekarza) | Odpowiedzialność cywilna nieustalonego posiadacza/kierującego; wymóg >14 dni dla mienia | 300 € przy szkodzie w pojeździe (kurs NBP w dniu ustalenia) |
| Nieubezpieczony (brak OC) | Tak | Tak | Zidentyfikowany pojazd, brak ważnej polisy OC u posiadacza | Brak ustawowego potrącenia 300 € |
| Poszkodowany ma AC | Tak (niezależnie od AC) | UFG dopłaca różnicę – tylko część niepokrytą z AC; możliwe uwzględnienie utraconych zniżek | Zgłoszenie przez dowolny zakład ubezpieczeń OC; dokumentacja szkody | Brak 300 € (dotyczy nieznanego sprawcy); praktyka: rozliczenie do różnicy po AC |
Terminy, tryb i ścieżka zgłoszenia
Gdzie i jak zgłosić roszczenie
Roszczenie kieruje się zawsze przez dowolny zakład ubezpieczeń, który prowadzi ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Taki ubezpieczyciel nie może odmówić przyjęcia zgłoszenia, prowadzi wstępne postępowanie likwidacyjne (ustala okoliczności i wysokość szkody), a następnie przekazuje akta do UFG. Poszkodowany nie musi kontaktować się bezpośrednio z Funduszem.
W praktyce warto przygotować: notatkę Policji/SM (jeśli była interwencja), dokumentację medyczną, zdjęcia i dane świadków, kosztorys/rachunki, dane pojazdu i polis (w tym AC – jeśli jest), numer konta oraz upoważnienia do wglądu w dokumentację.
Ile czasu ma UFG na wypłatę
UFG dokonuje wypłaty w terminie 30 dni od otrzymania akt szkody od zakładu ubezpieczeń. Jeżeli w tym czasie nie da się wyjaśnić wszystkich okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia, Fundusz wypłaca odszkodowanie w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie stało się możliwe. Część bezsporną należy wypłacić w 30 dni.
Liniowa oś czasu (skrót):
- Dzień 0–1: zgłoszenie szkody w dowolnym TU. - Do 30. dnia: TU kompletuję akta i przekazuje je do UFG → UFG wypłaca część bezsporną (jeśli jest). - Po 30. dniu: jeśli pozostają sporne kwestie → do 14 dni od ich wyjaśnienia UFG dopłaca pozostałą część.
Co z terminami u ubezpieczyciela (dla kontekstu)
Dla porównania, art. 14 ustawy przewiduje, że zakład ubezpieczeń powinien wypłacić odszkodowanie w 30 dni od zgłoszenia szkody, a w sprawach szczególnie skomplikowanych – nie później niż w 90 dni, chyba że ustalenie odpowiedzialności albo wysokości świadczenia zależy od wyniku postępowania karnego lub cywilnego (wtedy bezpośrednio po ich zakończeniu). Ten standard pomaga ocenić, czy tempo przekazywania akt do UFG i wypłata świadczenia są prawidłowe.
Wyjątki i najczęstsze pułapki
- Potrącenie 300 € przy nieznanym sprawcy i szkodzie w pojeździe.
Gdy sprawca nie jest ustalony, a szkoda dotyczy pojazdu, UFG pomniejsza odszkodowanie o równowartość 300 €. Przeliczenia dokonuje się po średnim kursie NBP z dnia ustalenia odszkodowania. Wskazówka: warto udokumentować rzeczywiste koszty (faktury, kosztorys), aby ograniczyć ryzyko dalszych potrąceń.
- Masz AC? UFG dopłaca tylko różnicę.
Jeśli poszkodowany posiadał autocasco, świadczenie z UFG obejmuje co do zasady wyłącznie część niepokrytą przez AC (brak podwójnego odszkodowania). W praktyce można dochodzić również rekompensaty za utracone zniżki wynikające ze skorzystania z AC, o ile są one normalnym następstwem szkody i dają się wykazać.
- Brak potwierdzenia 14 dni rozstroju zdrowia = brak wypłaty za mienie przy nieznanym sprawcy.
W scenariuszu nieznanego sprawcy odszkodowanie za mienie przysługuje tylko wtedy, gdy u uczestnika zdarzenia wystąpił rozstrój zdrowia dłuższy niż 14 dni, potwierdzony orzeczeniem lekarza. Sama dokumentacja z SOR czy krótkotrwałe L4 może nie wystarczyć.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Tak, ale tylko gdy u uczestnika zdarzenia stwierdzono rozstrój zdrowia trwający ponad 14 dni (orzeczenie lekarza odpowiedniej specjalizacji). Dodatkowo, przy szkodzie w pojeździe świadczenie pomniejsza się o równowartość 300 € według średniego kursu NBP z dnia ustalenia odszkodowania.
Nie. Roszczenie zgłasza się przez którykolwiek zakład ubezpieczeń wykonujący OC ppm; zakład nie może odmówić przyjęcia zgłoszenia, prowadzi postępowanie i przekazuje akta do UFG z informacją dla poszkodowanego.
Co do zasady Fundusz wyrównuje tylko tę część szkody, której nie pokrywa dobrowolne AC (brak podwójnego odszkodowania). W praktyce można dochodzić także skutków finansowych, jak utrata zniżek, o ile są normalnym następstwem szkody i dają się wykazać.
Zasadniczo w 30 dni od otrzymania akt szkody od zakładu ubezpieczeń; jeśli nie da się w tym czasie wyjaśnić wszystkich okoliczności — w 14 dni od ich wyjaśnienia. Część bezsporna powinna być wypłacona w 30 dni. (W przypadku sporu UFG–ubezpieczyciel, art. 14a przewiduje, że wypłaty tymczasowo dokonuje zakład ubezpieczeń — do 30 dni od otrzymania akt z UFG).
Podstawa prawna
- Art. 98 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych — zakres zadań UFG, w tym: świadczenia przy nieznanym sprawcy (osobowe zawsze; mienie z warunkiem >14 dni) oraz przy nieubezpieczonym sprawcy; potrącenie 300 € przy szkodzie w pojeździe.
- Art. 108 — tryb zgłaszania roszczeń: zgłoszenie przez dowolny zakład ubezpieczeń, zakaz odmowy przyjęcia, obowiązek likwidacji wstępnej i przekazania akt do UFG.
- Art. 109 — terminy po stronie UFG: 30 dni na zaspokojenie roszczenia od otrzymania akt; 14 dni po wyjaśnieniu spornych okoliczności; obowiązek wypłaty części bezspornej w 30 dni
- Art. 14 — terminy po stronie zakładu ubezpieczeń (kontekst rynkowy): 30 dni od zgłoszenia; w sprawach skomplikowanych — nie później niż 90 dni, z wypłatą części bezspornej w 30 dni. - Uchwała SN z 29.10.2013 r., III CZP 50/13 — przy nieustalonym sprawcy roszczenie poszkodowanego może przedawniać się według art. 442¹ § 2 k.c. (20 lat, jeśli szkoda wynika ze zbrodni lub występku).
Dlaczego warto skorzystać z pomocy profesjonalnej
Uzyskanie dopłaty do zaniżonego odszkodowania rzadko jest proste. Wymaga poprawnej kwalifikacji prawnej szkody, udokumentowania rozstroju zdrowia lub wysokości kosztów naprawy, porównania kosztorysów (OE/OES/AM, stawki rbg), a często także powołania się na orzecznictwo i pilnowania terminów. Błędy formalne, braki w dokumentacji czy zbyt ogólne uzasadnienia potrafią skutecznie obniżyć lub opóźnić wypłatę.
W takich sprawach opłaca się powierzyć działania wyspecjalizowanej firmie, która:
- oceni zasadność roszczeń i możliwą wysokość dopłaty,
- skompletuje i ustrukturyzuje dokumenty (medyczne, techniczne, kosztorysy),
- przygotuje precyzyjne wyliczenia i argumentację prawną,
- poprowadzi negocjacje z ubezpieczycielem/UFG i przypilnuje terminów,
- podejmie dalsze kroki odwoławcze, gdy to konieczne.
Jedną z firm świadczących taką pomoc prawną jest potrzebujesznas.pl. W tematach dopłat do odszkodowań, szkód komunikacyjnych i majątkowych czy świadczeń z UFG niewątpliwie warto się do nich zgłosić, aby zwiększyć szanse na pełne i terminowe zaspokojenie roszczeń.
Uwaga - niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej i nie może być tak traktowany. Jeżeli potrzebujesz zasięgnąć profesjonalnej porady prawnej, skontaktuj się z nami